Overeenkomsten: hoe zit het met verboden bepalingen?

25 mei 2017
0 Flares 0 Flares ×

Veel ondernemers stellen wel eens zelf een overeenkomst op. Bij belangrijke overeenkomsten of overeenkomsten met een onbetrouwbare wederpartij is dat niet verstandig en kun je dat beter aan een jurist overlaten. Echter, zolang het belang laag is en de kans dat de wederpartij de overeenkomst niet nakomt klein is, kun je ervoor kiezen om de overeenkomst zelf op te stellen en de extra risico’s voor lief te nemen.

Je moet echter wél weten wat je in de overeenkomst opneemt. Er zijn namelijk bepalingen die wettelijk gezien verboden zijn en die een overeenkomst geheel of gedeeltelijk ongeldig kunnen maken.

Verboden bepalingen in een overeenkomst

De wet bevat een aantal artikelen over verboden bepalingen in een overeenkomst. Dergelijke bepalingen zijn nietig: ze zijn ongeldig. Het is dus niet mogelijk om nakoming van dergelijke bepalingen af te dwingen.

Het is altijd van belang om goed te onderzoeken 1) of een bepaling verboden/nietig is en 2) wat daar dan het gevolg van is. Niet elke nietige bepaling leidt tot hetzelfde gevolg.

Welk soort bepalingen zijn verboden?

Bepalingen die verboden zijn in een overeenkomst en die worden gesanctioneerd met nietigheid vallen grofweg uiteen in de volgende categorieën:

  • De overeenkomst is onbepaalbaar door de bepalingen. Dat is het geval wanneer de bepalingen in de overeenkomst zo onduidelijk zijn dat er niet kan worden vastgesteld wat de verplichtingen van partijen zijn. Hier is echter niet snel sprake van: over het algemeen zal worden gekeken naar de bedoeling die partijen over en weer hebben gehad met de overeenkomst en zullen aan de hand daarvan de rechten en verplichtingen worden vastgesteld.
  • Inhoud of strekking van de bepaling is in strijd met de goede zeden of de openbare orde. Een typisch voorbeeld is de overeenkomst tot huurmoord. Als ondernemer zou je kunnen denken aan bepaalde afspraken ter verdeling van de markt, prijsafspraken et cetera.
  • De inhoud van de bepaling is in strijd met een bepaling van dwingend recht. Vaak gaat het hierbij over specifieke bepalingen die zwakkere partijen zoals consumenten, huurders en werknemers beschermen.

Gevolgen verboden bepaling in overeenkomst

Wat het gevolg van verboden bepalingen voor de rest van de overeenkomst is, is afhankelijk van het soort overeenkomst:

  • Betreft de nietigheid maar een deel van de overeenkomst en staat de rest van de overeenkomst niet in onverbrekelijk verband met het ongeldige gedeelte, dan blijft de rest in stand.
  • Staat het nietige gedeelte in onverbrekelijk verband met de rest van de overeenkomst, dan vervalt ook de rest.
  • Lijkt een overeenkomst die ongeldig is in grote mate op een andere (geldige) overeenkomst en is het waarschijnlijk dat als partijen van de nietigheid op de hoogte waren geweest, de geldige overeenkomst tot stand was gekomen, dan kan het zo zijn dat de overeenkomst wordt omgezet naar een geldige overeenkomst.

Andere vormen van ongeldigheid

Als er geen sprake is van een verboden bepalingen in de overeenkomst, wil dat niet zeggen dat een overeenkomst altijd geldig is. Er kunnen bij het aangaan van een overeenkomst nog veel meer zaken spelen die ertoe kunnen leiden dat de overeenkomst ongeldig is. Denk bijvoorbeeld aan:

  • Wilsgebreken bij het aangaan van de overeenkomst, zoals dwaling.
  • Bepalingen die op een andere manier vernietigbaar zijn (komt onder meer voor in het geval van algemene voorwaarden).
  • Handelingsonbevoegdheid/handelingsonbekwaamheid van een van beide partijen.

Conclusie

Twijfel je of een bepaling in een overeenkomst verboden is of niet? Dan is het verstandig om een jurist in te schakelen, zodat je achteraf niet voor verrassingen komt te staan.

Is er al sprake van een (dreigend) conflict en vermoed je dat er verboden bepalingen in een overeenkomst zijn gebruikt, dan is het ook verstandig om een jurist in te schakelen. In dat geval geldt dat je dat het best zo snel mogelijk kunt doen: hoe eerder je actie onderneemt, hoe beter de kans op een gunstige uitkomst.

0 Flares LinkedIn 0 Twitter 0 Facebook 0 Google+ 0 0 Flares ×

Auteur

mr. B.G.N. (Bart) Gubbels - Advocaat
ondernemingsrecht, arbeidsrecht, contractenrecht


DISCLAIMER: De informatie op deze website is enkel bestemd voor algemene informatiedoeleinden. Hoewel de versterkte informatie met de grootst mogelijke zorgvuldigheid door onze juristen is samengesteld kunnen wij, o.a. vanwege de gecompliceerde en veranderlijke aard van wet- en regelgeving, niet garanderen dat deze informatie compleet, actueel en/of accuraat is op het moment van raadpleging en dat deze toepasbaar is in een specifieke situatie. Wij raden u dan ook aan contact op te nemen met een van onze juristen of met uw eigen jurist voordat u handelt of beslist.