boete bedrijfsauto

Boete met de bedrijfsauto, wie zal dat betalen?

28 augustus 2014

Het komt regelmatig voor dat werknemers schade toebrengen aan hun werkgever. Soms kunnen ze er niets aan doen: waar gewerkt wordt, worden immers fouten gemaakt én gebeuren ongelukken (of ongelukjes). De werkgever zal de schade uit dergelijke fouten of ongelukken meestal ook zelf dragen.

Schade kan ontstaan door van alles, waaronder doordat er een boete door het CJIB wordt opgelegd inzake een verkeersovertreding.

Vaak zal de werkgever zich daar niet voor aansprakelijk voelen, want de werknemer had het kunnen voorkomen door niet te hard te rijden (of wat dan ook), toch? De werknemer op zijn beurt, vindt dat hij altijd netjes op zijn snelheid let en dat de boete komt doordat zijn werkgever hem veel de weg op stuurt. Uiteindelijk krijg de meest voorzichtige chauffeur zo een bekeuring. Hij vindt daarom dat een boete door zijn werkgever betaald moet worden.

Kortom: Boete met de bedrijfsauto, wie zal dat betalen?

Wettelijke regeling over schade (zoals verkeersboetes)

Om te bekijken wie gelijk heeft in het geval van de boete die aan de werkgever is opgelegd, is van belang dat we eerst kijken naar de wettelijke regeling over schade die de werknemer toebrengt aan de werkgever.

De wet zegt ‘de werkgever is aansprakelijk voor schade die is ontstaan tijdens de uitvoering van de werkzaamheden’ tenzij er sprake is van:

  • Opzettelijk ontstane schade;
  • Schade die is ontstaan door bewuste roekeloosheid;
  • Bijzondere omstandigheden.

De werkgever moet het dus hebben van een van de uitzonderingsgronden die hierboven staan. Schade zal vrijwel nooit opzettelijk ontstaan (tenzij de werknemer opzettelijk boetes verkrijgt) en ook bewuste roekeloosheid is moeilijk hard te maken. Juist het feit dat de werkgever moet bewijzen dat de werknemer bewust roekeloos is geweest is erg lastig, ook (misschien wel juist) in het geval van verkeersboetes.

Bijzondere omstandigheden zou wel kunnen, maar dan moeten de omstandigheden dus zeer afwijken van wat normale omstandigheden zijn. Hier is bijna nooit sprake van.

Zijn verkeersboetes bijzondere omstandigheden?

Zoals gezegd: er is bijna nooit sprake van bijzondere omstandigheden. Toch kan daar in het geval van opgelegde verkeersboetes wel sprake van zijn. Is er sprake van bijzondere omstandigheden, dan kan de werknemer dus aansprakelijk worden gehouden voor een boete die de werkgever heeft gekregen.

Over de vraag of de werknemer de boetes moet betalen en zo ja, in welke gevallen dat zo is, is rechtspraak. Er is in 2007 een uitspraak van het Gerechtshof Den Haag geweest waarin werd gesteld dat alle snelheidsovertredingen van meer dan 10 kilometer per uur te hard in beginsel voor rekening van de werknemer komen. De bewijslast werd daardoor omgekeerd, waardoor de werknemer moest bewijzen dat er geen sprake was van opzet of bewuste roekeloosheid, in plaats van dat de werkgever moest bewijzen dat daar wél sprake van was.

Door ons hoogste rechtscollege, de Hoge Raad, is dat criterium overigens inmiddels afgewezen. Wel stelt de Hoge Raad dat het feit dat de kentekenhouder de boete krijgt (in de meeste gevallen) niet hoeft te betekenen dat hij die niet mag doorschuiven naar de werknemer. Aan de andere kant, hoeft een aan de werknemer opgelegde boete (bij staandehouding) niet per se te betekenen dat de werkgever niet aansprakelijk is. Kortom: alle mogelijkheden zijn nog open, onafhankelijk van wie de boete krijgt.

Uit de rechtspraak blijkt dat de werkgever in eerste instantie boetes kan doorschuiven naar de werknemer, tenzij de werkgever zelf schuldig is aan het ontstaan van die boetes (en er daardoor dus sprake is van bijzondere omstandigheden). Het is dus altijd in een specifiek geval van belang wat de rol van de werkgever was.

Concreter: werkgever of werknemer aansprakelijk voor verkeersboetes?

De wetgever heeft zich niet uitgelaten over dit onderwerp en de rechtspraak over de aansprakelijkheid voor verkeersboetes spitst zich voornamelijk toe op snelheidsboetes. Er is tevens niet heel veel rechtspraak, want meestal procederen werknemers hier niet over. Rechtsvragen over aan de werknemer opgelegde verkeersboetes komen vaak enkel aan de orde in bijvoorbeeld een ontslagprocedure.

Om enige duidelijkheid te scheppen in wie waarvoor aansprakelijk zou kunnen/moeten zijn, heb ik geprobeerd om een lijstje samen te stellen op grond van eerdere gerechtelijke uitspraken en wat daaruit qua lijn afgeleid kan worden. Laat duidelijk zijn dat dit geen definitieve of officiële lijst is: nieuwe rechtspraak kan snel veranderingen aanbrengen (want oude uitspraken worden wel vaak gevolgd, maar dat hoeft niet!) en het betreft hier mijn eigen inschattingen op basis van de bestaande rechtspraak.

  • Aansprakelijkheid werkgever
    • Snelheidsboetes die zijn ontstaan door bijvoorbeeld onredelijk hoge werkdruk;
    • Overbelading van het voertuig indien hij de werknemer niet heeft geïnstrueerd om de lading te meten/wegen;
    • Overtreding rij- en rusttijdenwetgeving en manipulatie tachograaf, op instructie werkgever.
  • Aansprakelijkheid werknemer
    • Snelheidsboetes waarbij er geen sprake is van bijzondere omstandigheden;
    • Niet goed vastzetten lading tegen uitdrukkelijke instructies in;
    • Ontbreken wegenvignet, ontstaan door niet raadplegen gebruikelijke instructiemap;
    • Overtreding rij- en rusttijdenwetgeving en manipulatie tachograaf, terwijl werkgever had geïnstrueerd om de regels in acht te nemen.

Zoals gezegd, moet elk geval op zichzelf bekeken worden. De aansprakelijkheid van de werkgever voor verkeersboetes is meestal niet zwart-wit, zeker niet omdat de werkgever regelmatig wel enige schuld heeft aan de overtreding.

Daarnaast is ook in de literatuur het laatste woord nog niet gezegd over aansprakelijkheid voor boetes die met de bedrijfsauto zijn gemaakt. Er zijn bijvoorbeeld deskundigen die van mening zijn dat er ook moet worden gekeken naar wie bijvoorbeeld profijt had van de overtreding en of de werkgever enige invloed kon uitoefenen op het voorkomen van de overtreding.

Verkeersboetes voor werknemer volgens personeelshandboek of arbeidsovereenkomst

Werknemers wordt regelmatig tegengeworpen door hun werkgever dat in de arbeidsovereenkomst staat dat ze zelf aansprakelijk zijn voor verkeersboetes. Met die arbeidsovereenkomst zijn ze akkoord gegaan en daardoor is het kunnen verhalen van de boetes op de werknemer een feit, vindt de werkgever. Het komt ook voor dat een dergelijke bepaling in bijvoorbeeld een personeelshandboek of huishoudelijk reglement staat. Maakt het dan niets meer uit wat de wettelijke regels zijn?

Er is in dit geval geen sprake van een algemene bevoegdheid tot afwijken van de wet door de werkgever. De werkgever mag slechts afwijken van de eerder genoemde regels indien dat schriftelijk gebeurt én de werknemer een verzekering heeft gesloten voor de schade. Schade die ontstaat uit boetes, zal door geen enkele verzekering worden gedekt, waardoor afwijking van deze bepaling dus niet mogelijk is.

De werkgever moet dus met de ‘normale’ regels proberen om de verkeersboete op de werknemer te verhalen. Hij kan zich niet beroepen op een overeenkomst die in strijd met de wet is.

Samenvattend

Meestal zal de verkeersboete terecht komen bij de werknemer, ook als de boete bij de werkgever binnenkomt. Daar kan echter in bijzondere gevallen van worden afgeweken. Of er sprake is van een bijzonder geval hangt vaak af van de specifieke feiten en omstandigheden in een bepaald geval.

Boete met de bedrijfsauto, wie zal dat betalen? Zoete lieve Gerritje? Als hij achter het stuur zat, waarschijnlijk wel.

Auteur

mr. B.G.N. (Bart) Gubbels
ondernemingsrecht, arbeidsrecht, contractenrecht


DISCLAIMER: De informatie op deze website is enkel bestemd voor algemene informatiedoeleinden. Hoewel de versterkte informatie met de grootst mogelijke zorgvuldigheid door onze juristen is samengesteld kunnen wij, o.a. vanwege de gecompliceerde en veranderlijke aard van wet- en regelgeving, niet garanderen dat deze informatie compleet, actueel, juist en/of accuraat is op het moment van raadpleging en dat deze toepasbaar is in een specifieke situatie. Wij raden u dan ook aan contact op te nemen met een jurist voordat u handelt of beslist. Zie ook onze uitgebreide disclaimer.